Hoopvolle hommage aan zwarte vrouwen
Verschenen in Bo Magazine 85
© Eddy Van Gestel
Afrikafotograaf Eddy Van Gestel heeft een nieuw boek en bijhorende expo klaar. Met Perla Nera gunt hij de Afrikaanse vrouw het voetstuk dat ze verdient, maar de fotoreeks snijdt ook dieper: “Ik wil laten zien dat geen enkel ras het monopolie op schoonheid heeft.”
“Ik vermoed dat hij ergens achteraan zit. Wacht, ik loop even met je mee”, antwoordt de poetsvrouw wanneer ik vraag waar ik Eddy Van Gestel kan vinden. Ze laat haar stofdoek voor wat hij is en leidt me voorbij de binnenplaats van het Mercator-Orteliushuis naar een achtergelegen ruimte. In de linkervleugel is de fotograaf bezig. “Iets meer naar rechts”, gebaart hij een jongeman die helpt met het ophangen van een van zijn werken. Er wordt nog volop gebouwd aan Perla Nera, Van Gestels nieuwe tentoonstelling die binnen enkele dagen van start gaat in de Antwerpse Kloosterstraat.
“BO Magazine?”, vraagt hij zodra hij me opmerkt. Ik knik. “Volg me maar”, wenkt hij, waarna hij het canvas nog snel een laatste, goedkeurend tikje geeft. Hij troont me mee naar een geïmproviseerd salon enkele kamers verderop. Onderweg passeren we verschillende van zijn werken. Het Mercator Orteliushuis is vanbinnen grotendeels gedecoreerd met foto’s van de Schotenaar. Het hele jaar door kan je er een wisselende selectie van zijn werk bewonderen.
Bij een beeld van een jonge vrouw houd ik halt. Ze is getooid in een helblauwe mantelkap. Met donkere ogen staart ze me aan, de blik deels verhuld door de gedrapeerde stof. Tussen haar lippen heeft ze een twijgje geklemd. ‘Aziza’, leest het onderschrift. “Een beeld uit African Queen”, wijst Van Gestel. “Wacht.” Hij wendt zich naar een wat rommelig tafeltje en keert terug met het boek. “Hier, neem het straks maar mee”, knipoogt hij.
Eddy Van Gestel bracht de fotoreeks uit in 2015. Het was de eerste keer dat hij werk integraal wijdde aan de Afrikaanse vrouw, als een kunstzinnig eerbetoon. Nu, twee jaar later, heeft hij er een vervolg aan gebreid. “Er heerst nog altijd een heel stereotiep beeld van zwarte vrouwen. Ze worden ofwel heel primitief of juist heel westers voorgesteld. Met ‘African Queen’ wilde ik wegkijken van de clichés en laten zien hoe mooi ze echt zijn. Perla Nera bouwt voor op die gedachte. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik niet klaar was met mijn verhaal.”
Ape in heels
Afrika is een continent in transitie. Het afgelopen decennium is er enorm veel veranderd. Vooral op economisch vlak is het in een stroomversnelling beland. Dat heeft een weerslag op alles en iedereen, niet het minst op vrouwen. De smartphone en het internet maken een opmars. Er opent zich een wereld die plots kansen biedt. Afrikaanse vrouwen ontdekken hoe blanken zich kleden en opmaken. Hoe ze de covers van Vogue, Elle en Glamour sieren. “Het zelfbewustzijn groeit, ze stellen zich steeds onafhankelijker op. Tegelijk is er veel frustratie”, zegt Van Gestel. “Want die nieuwe wereld maakt ook duidelijk dat er eigenlijk geen aandacht aan hen besteed wordt.”
De verkiezing van Donald Trumps tot president maakte die gedachte nogmaals duidelijk. Eddy Van Gestel was al bezig aan Perla Nera, toen Pamela Ramsey Taylor een veelbesproken tweet de wereld instuurde: “It will be so refreshing to have a classy, beautiful, dignified First Lady back in the White House. I’m tired of seeing that ape in heels.”
“Uiteraard geraakt een dergelijke boodschap ook tot in Afrika. Voor de vrouwen in mijn omgeving was het een slag in het gezicht. De zoveelste bevestiging van hoezeer er onder westerlingen wordt vastgehouden aan een bepaald gevoel van suprematie. Bovendien moet je stekeblind zijn om zoiets te zeggen: zelden zat er een elegantere en meer charismatische vrouw in het Witte Huis. Die quote weerlegt gewoon de hele waarheid over zwarte vrouwen.”
Schreeuw om aandacht
De poëtische kracht die Van Gestels werk typeert, werkt ook door in Perla Nera. Toch is dit werk is meer dan een kunstzinnige ode. “Het is misschien de eerste keer in mijn carrière dat ik een statement wilde maken”, legt hij uit. “Esthetiek is het wezen van fotografie, maar onderhuids wil ik toch iets meer zeggen: geen enkel ras heeft het monopolie op schoonheid. In die optiek is Perla Nera een roep om gezien te worden, een middel om aandacht te krijgen en respect af te dwingen.”
Veel foto’s tonen naakte lichamen. Heel bewust, maar wel ontdaan van elke erotische reflex. “Het is een evenwichtsoefening. Ik wil lichtjes provoceren zonder het wulpse en goedkope een kans te geven. Afrikaanse vrouwen kunnen oogverblindend zijn en combineren die schoonheid met een elegantie, sensualiteit en trots die ik zelden terugvind bij blanke vrouwen”, zegt Van Gestel.
“Afrikaanse vrouwen moeten leren om zichzelf mooi te vinden. Je kan je niet inbeelden hoeveel dames schadelijke cosmetische producten gebruiken om er ‘blank’ uit te zien.”
Veel tijd kruipt in de kennismaking met de modellen. Heel wat vrouwen plukt Van Gestel gewoon van de straat. “Ik wil van iedereen het levensverhaal kennen. De voorbereiding neemt soms dagen in beslag, maar ze is cruciaal. Ik ga met die mensen eten, iets drinken, ik ontmoet hun familie. Als ze nadien voor de camera belanden, zijn ze rustiger en meer op hun gemak. Hun blik wordt intenser. Hoe iemand in de camera kijkt, dát bepaalt de kracht van een foto. Dat beeld staat er trouwens ook in.” Hij wijst naar Aziza, die nog altijd even onverstoord op haar twijgje knaagt.
Hoopvolle hommage aan zwarte vrouwen
Verschenen in Bo Magazine 85
© Eddy Van Gestel
Afrikafotograaf Eddy Van Gestel heeft een nieuw boek en bijhorende expo klaar. Met Perla Nera gunt hij de Afrikaanse vrouw het voetstuk dat ze verdient, maar de fotoreeks snijdt ook dieper: “Ik wil laten zien dat geen enkel ras het monopolie op schoonheid heeft.”
“Ik vermoed dat hij ergens achteraan zit. Wacht, ik loop even met je mee”, antwoordt de poetsvrouw wanneer ik vraag waar ik Eddy Van Gestel kan vinden. Ze laat haar stofdoek voor wat hij is en leidt me voorbij de binnenplaats van het Mercator-Orteliushuis naar een achtergelegen ruimte. In de linkervleugel is de fotograaf bezig. “Iets meer naar rechts”, gebaart hij een jongeman die helpt met het ophangen van een van zijn werken. Er wordt nog volop gebouwd aan Perla Nera, Van Gestels nieuwe tentoonstelling die binnen enkele dagen van start gaat in de Antwerpse Kloosterstraat.
“BO Magazine?”, vraagt hij zodra hij me opmerkt. Ik knik. “Volg me maar”, wenkt hij, waarna hij het canvas nog snel een laatste, goedkeurend tikje geeft. Hij troont me mee naar een geïmproviseerd salon enkele kamers verderop. Onderweg passeren we verschillende van zijn werken. Het Mercator Orteliushuis is vanbinnen grotendeels gedecoreerd met foto’s van de Schotenaar. Het hele jaar door kan je er een wisselende selectie van zijn werk bewonderen.
Bij een beeld van een jonge vrouw houd ik halt. Ze is getooid in een helblauwe mantelkap. Met donkere ogen staart ze me aan, de blik deels verhuld door de gedrapeerde stof. Tussen haar lippen heeft ze een twijgje geklemd. ‘Aziza’, leest het onderschrift. “Een beeld uit African Queen”, wijst Van Gestel. “Wacht.” Hij wendt zich naar een wat rommelig tafeltje en keert terug met het boek. “Hier, neem het straks maar mee”, knipoogt hij.
Eddy Van Gestel bracht de fotoreeks uit in 2015. Het was de eerste keer dat hij werk integraal wijdde aan de Afrikaanse vrouw, als een kunstzinnig eerbetoon. Nu, twee jaar later, heeft hij er een vervolg aan gebreid. “Er heerst nog altijd een heel stereotiep beeld van zwarte vrouwen. Ze worden ofwel heel primitief of juist heel westers voorgesteld. Met ‘African Queen’ wilde ik wegkijken van de clichés en laten zien hoe mooi ze echt zijn. Perla Nera bouwt voor op die gedachte. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik niet klaar was met mijn verhaal.”
Ape in heels
Afrika is een continent in transitie. Het afgelopen decennium is er enorm veel veranderd. Vooral op economisch vlak is het in een stroomversnelling beland. Dat heeft een weerslag op alles en iedereen, niet het minst op vrouwen. De smartphone en het internet maken een opmars. Er opent zich een wereld die plots kansen biedt. Afrikaanse vrouwen ontdekken hoe blanken zich kleden en opmaken. Hoe ze de covers van Vogue, Elle en Glamour sieren. “Het zelfbewustzijn groeit, ze stellen zich steeds onafhankelijker op. Tegelijk is er veel frustratie”, zegt Van Gestel. “Want die nieuwe wereld maakt ook duidelijk dat er eigenlijk geen aandacht aan hen besteed wordt.”
De verkiezing van Donald Trumps tot president maakte die gedachte nogmaals duidelijk. Eddy Van Gestel was al bezig aan Perla Nera, toen Pamela Ramsey Taylor een veelbesproken tweet de wereld instuurde: “It will be so refreshing to have a classy, beautiful, dignified First Lady back in the White House. I’m tired of seeing that ape in heels.”
“Uiteraard geraakt een dergelijke boodschap ook tot in Afrika. Voor de vrouwen in mijn omgeving was het een slag in het gezicht. De zoveelste bevestiging van hoezeer er onder westerlingen wordt vastgehouden aan een bepaald gevoel van suprematie. Bovendien moet je stekeblind zijn om zoiets te zeggen: zelden zat er een elegantere en meer charismatische vrouw in het Witte Huis. Die quote weerlegt gewoon de hele waarheid over zwarte vrouwen.”
Schreeuw om aandacht
De poëtische kracht die Van Gestels werk typeert, werkt ook door in Perla Nera. Toch is dit werk is meer dan een kunstzinnige ode. “Het is misschien de eerste keer in mijn carrière dat ik een statement wilde maken”, legt hij uit. “Esthetiek is het wezen van fotografie, maar onderhuids wil ik toch iets meer zeggen: geen enkel ras heeft het monopolie op schoonheid. In die optiek is Perla Nera een roep om gezien te worden, een middel om aandacht te krijgen en respect af te dwingen.”
Veel foto’s tonen naakte lichamen. Heel bewust, maar wel ontdaan van elke erotische reflex. “Het is een evenwichtsoefening. Ik wil lichtjes provoceren zonder het wulpse en goedkope een kans te geven. Afrikaanse vrouwen kunnen oogverblindend zijn en combineren die schoonheid met een elegantie, sensualiteit en trots die ik zelden terugvind bij blanke vrouwen”, zegt Van Gestel.
“Afrikaanse vrouwen moeten leren om zichzelf mooi te vinden. Je kan je niet inbeelden hoeveel dames schadelijke cosmetische producten gebruiken om er ‘blank’ uit te zien.”
Veel tijd kruipt in de kennismaking met de modellen. Heel wat vrouwen plukt Van Gestel gewoon van de straat. “Ik wil van iedereen het levensverhaal kennen. De voorbereiding neemt soms dagen in beslag, maar ze is cruciaal. Ik ga met die mensen eten, iets drinken, ik ontmoet hun familie. Als ze nadien voor de camera belanden, zijn ze rustiger en meer op hun gemak. Hun blik wordt intenser. Hoe iemand in de camera kijkt, dát bepaalt de kracht van een foto. Dat beeld staat er trouwens ook in.” Hij wijst naar Aziza, die nog altijd even onverstoord op haar twijgje knaagt.
© 2025 Bart De Maesschalck